Nieuws over de transgenderzorg

Onafhankelijk · bronnen bij elk artikel

Hormonen

Stoppen met hormonen: wat er met je lichaam gebeurt

Wat er gebeurt als je stopt met hormonen: hoe het stoppen verloopt, wat terugkeert, wat blijvend is en waarom medische begeleiding daarbij belangrijk blijft.

Redactie Gendermolen.nl
·
Gepubliceerd 9 november 2026
Illustratie bij: Stoppen met hormonen: wat er met je lichaam gebeurt

Op een gegeven moment komt er een eind aan het dagelijkse prikje, pilletje of gelletje dat je lichaam jarenlang heeft gestuurd. Dat kan een bewuste keuze zijn na twijfel, een medische noodzaak door bijwerkingen, of een pauze om een kinderwens of je gezondheid een kans te geven. Wat er daarna met je lichaam gebeurt, hangt sterk af van hoe lang je hormonen hebt gebruikt en of je geslachtsklieren nog aanwezig zijn. Dit artikel zet op een rij hoe stoppen in de praktijk verloopt en wat onderzoek laat zien over de maanden en jaren erna.

Waarom mensen besluiten te stoppen

Stoppen met hormonen gebeurt om uiteenlopende redenen. Sommige mensen krijgen last van bijwerkingen die zwaarder wegen dan het effect, bijvoorbeeld hoofdpijn, stemmingswisselingen of veranderingen in bloeddruk en cholesterol. Anderen willen tijdelijk pauzeren vanwege een kinderwens, een geplande operatie, of een medische reden zoals een verhoogd risico op trombose. Weer anderen stoppen omdat ze twijfelen aan de ingezette koers. Die afweging komt uitgebreider aan bod in het artikel over detransitie. Hier gaat het vooral om wat er lichamelijk gebeurt, ongeacht de reden.

  • Bijwerkingen die zwaarder wegen dan het gewenste effect
  • Kinderwens of een lopende zwangerschap
  • Een geplande operatie waarbij hormonen tijdelijk pauzeren
  • Een verhoogd gezondheidsrisico, bijvoorbeeld trombose of afwijkende leverwaarden
  • Twijfel over de ingezette behandeling

Hoe het stoppen in de praktijk verloopt

De Kwaliteitsstandaard Transgenderzorg Somatisch (2018) en de richtlijn van de Endocrine Society (2017) gaan ervan uit dat stoppen met hormonen, net als starten, onder begeleiding van een arts gebeurt. Of het verstandig is om in een keer te stoppen of juist af te bouwen, hangt af van het type hormoon, de dosis en hoe lang je het al gebruikt. Bij sommige preparaten is afbouwen rustiger voor het lichaam, bij andere maakt het weinig verschil. Bloedonderzoek voor en na het stoppen laat zien hoe je spiegels zich ontwikkelen en of er reden is om iets aan te passen. Zelf in een keer stoppen zonder dit te melden bij de behandelend arts wordt afgeraden, vooral als je geslachtsklieren zijn verwijderd.

De eerste weken: wat er met de hormoonspiegels gebeurt

Hoe snel een hormoon uit je lichaam verdwijnt, verschilt per preparaat en toedieningsvorm. Tabletten en gel werken meestal sneller uitgewerkt dan een depotinjectie. Als je eigen eierstokken of zaadballen nog aanwezig zijn, kan de eigen hormoonproductie na verloop van tijd weer op gang komen. Bij trans mannen die geen ovariëctomie hebben ondergaan, kan de menstruatie binnen enkele maanden terugkeren. Bij trans vrouwen met intacte testikels kunnen erecties, libido en eigen testosteronproductie geleidelijk terugkeren naarmate de onderdrukking wegvalt. Hoe snel dat precies gaat en hoe compleet, verschilt sterk per persoon en is niet goed te voorspellen.

Veranderingen die goeddeels terugkomen

Een deel van wat hormonen hebben veranderd, trekt na het stoppen gedeeltelijk bij. Vetverdeling verschuift weer terug richting het patroon van voor de behandeling, spiermassa en kracht kunnen afnemen of juist toenemen afhankelijk van de richting waarin je stopt, en de huid en talgproductie passen zich aan. Vruchtbaarheid kan deels terugkeren, al is dat niet gegarandeerd en hangt het af van leeftijd, gebruiksduur en individuele factoren. Ook stemmingen die samenhingen met de hormoonspiegel kunnen verschuiven. Wie hierover vooraf meer wil weten, vindt een uitgebreider overzicht in het artikel over wat omkeerbaar is en wat blijft.

Wat niet vanzelf terugkeert

Een aantal veranderingen blijft ook na het stoppen bestaan. Een stem die door testosteron lager is geworden, blijft laag, omdat het strottenhoofd blijvend is veranderd. Gezichtsbeharing die is gegroeid, verdwijnt niet vanzelf. Haaruitval volgens een mannelijk patroon, eenmaal op gang, zet meestal door. Borstklierweefsel dat door oestrogeen is gevormd, verdwijnt doorgaans niet of nauwelijks na het stoppen. En uiteraard veranderen operaties niet mee: wat chirurgisch is aangepast, verandert niet door het stoppen met hormonen.

  • Stemverlaging door testosteron
  • Gezichts- en lichaamsbeharing die al is gegroeid
  • Haaruitval volgens een mannelijk patroon
  • Borstklierweefsel gevormd door oestrogeen
  • Resultaten van operaties

Als de geslachtsklieren zijn verwijderd: een ander verhaal

Na een orchidectomie of ovariëctomie maakt je lichaam zelf geen geslachtshormonen meer aan. Stoppen met hormonen betekent dan niet dat het lichaam terugvalt op een eigen productie, maar dat er helemaal geen geslachtshormonen meer binnenkomen. Dat lijkt op een abrupte overgang of een abrupt uitblijven van testosteron, met klachten zoals opvliegers, vermoeidheid en stemmingswisselingen. Op langere termijn is het grootste risico een versnelde afname van de botdichtheid. Wiepjes et al. (2018) brachten gezondheidseffecten van langdurige hormoonbehandeling bij de Amsterdamse cohort in kaart, waaronder effecten op bot en hart en vaten, en de richtlijn van de Endocrine Society (2017) benadrukt dat mensen zonder geslachtsklieren langdurig hormonen nodig hebben om botverlies te beperken. Wie na gonadectomie wil stoppen, doet dat daarom altijd in overleg met een arts, met controle van botdichtheid.

Begeleiding tijdens en na het stoppen

De Kwaliteitsstandaard Transgenderzorg Somatisch (2018) beschrijft dat follow-up bij hormoonbehandeling ook geldt op het moment dat iemand stopt: bloedonderzoek, eventueel een botdichtheidsmeting, en aandacht voor klachten die ontstaan. Als stoppen samenhangt met twijfel over de ingezette transitie, hoort daar ook ruimte voor gesprek bij, bijvoorbeeld met een huisarts of de behandelend endocrinoloog. In de hub hormonen lees je meer over de verschillende fases van hormoonbehandeling en waar je in elke fase op kunt letten.

Wat onderzoek wel en niet laat zien

Het meeste onderzoek naar hormoonbehandeling, zoals de studies van de Vries et al. (2011, 2014), Brik et al. (2020), Carmichael et al. (2021) en Van der Loos et al. (2022), volgt mensen die de behandeling voortzetten. Over wat er specifiek gebeurt bij mensen die stoppen, is veel minder gepubliceerd. De Cass Review (2024) en het Zweedse SBU-rapport (2022) wijzen beide op beperkte onderzoekskwaliteit en korte follow-upduur binnen de transgenderzorg in bredere zin, en de Finse COHERE-richtlijn (2020) pleit mede daarom voor terughoudendheid bij onomkeerbare stappen. Dat betekent niet dat stoppen onverantwoord is, maar wel dat de precieze gevolgen voor jouw lichaam lastig vooraf vast te stellen zijn. Meer achtergrond bij deze en andere stappen in het traject vind je terug in het overzicht van alle artikelen op deze site.

Bronnen

  1. Kwaliteitsstandaard Transgenderzorg Somatisch (2018)
  2. Endocrine Society, Clinical Practice Guideline Gender-Dysphoric/Gender-Incongruent Persons (2017)
  3. Wiepjes et al., gezondheidsuitkomsten bij langdurige hormoonbehandeling, Amsterdamse cohortstudie (2018)
  4. Cass Review, Independent Review of Gender Identity Services for Children and Young People (2024)
  5. SBU, systematische review hormoonbehandeling bij genderdysforie (2022)
  6. COHERE Finland, aanbeveling behandeling genderdysforie (2020)

Redactie Gendermolen.nl

Onafhankelijke redactie die het traject van de transgenderzorg stap voor stap uitlegt, met controleerbare bronnen. Informatief, geen medisch advies. Laatst bijgewerkt op 9 november 2026.

Meer over ons →

Veelgestelde vragen

Korte antwoorden op de vragen die het vaakst terugkomen.

Meer over Hormonen