Nieuws over de transgenderzorg
Onafhankelijk · bronnen bij elk artikel
Station 3 van 5
Puberteitsremmers en hormonen in het traject
Met puberteitsremmers of hormonen begint het medische deel van het traject. Hier lees je wat ze doen, wat omkeerbaar is en wat blijft, en waarom bijna iedereen die begint ook doorgaat.
Over dit station
Bij het derde station wordt het traject medisch. Jongeren bij wie de puberteit is begonnen, kunnen puberteitsremmers krijgen: middelen die de puberteit stilleggen. Later, en bij volwassenen direct, volgen geslachtsbevestigende hormonen: testosteron of oestrogeen (bron). Deze aanpak is in Nederland ontwikkeld en werd bekend als het Dutch Protocol (bron).
Puberteitsremmers zijn jarenlang gepresenteerd als een omkeerbare tussenstap: de puberteit staat even stil, zodat er tijd is om na te denken (bron). Het onderzoek laat een ander patroon zien. In de studies waarin de doorstroom is bijgehouden, ging de overgrote meerderheid van de jongeren die met remmers begonnen daarna door met hormonen: alle 70 in de eerste Nederlandse studie (bron), 43 van de 44 in de Britse (bron) en 125 van de 143 in een latere Nederlandse studie, waarin negen jongeren met de remmers stopten. Of dat komt doordat de selectie vooraf zo zorgvuldig is, of doordat remmers zelf de uitkomst beïnvloeden, is volgens die laatste studie niet te zeggen (bron). Systematische reviews in Engeland (bron, bron) en Zweden (bron) noemden de zekerheid van het bewijs voor de behandeling zeer laag of het bewijs onvoldoende. Volgens de Cass Review kwam de Finse richtlijn uit 2020 tot een vergelijkbare conclusie over de onzekerheid van het bewijs (bron).
De artikelen in dit thema zetten op een rij wat de middelen doen, welke effecten wegtrekken als je stopt en welke blijven, en wat de doorstroomcijfers betekenen voor de vraag of je hier nog een open keuze maakt. Wat er na de hormonen kan volgen staat bij station 4: Operaties. Wat aan de medische stappen voorafgaat lees je onder Intake en diagnostiek.
Artikelen bij dit station
Nieuwste eerst. Het uitgebreide overzichtsartikel is het beste startpunt.

Stoppen met hormonen: wat er met je lichaam gebeurt
Wat er gebeurt als je stopt met hormonen: hoe het stoppen verloopt, wat terugkeert, wat blijvend is en waarom medische begeleiding daarbij belangrijk blijft.
9 november 2026

Puberteitsremmers en botdichtheid: wat onderzoek wel en niet laat zien
Tijdens puberteitsremming blijft de botdichtheid achter bij die van leeftijdsgenoten. Een overzicht van wat Nederlands, Brits en Zweeds onderzoek laat zien, en welke vragen over botdichtheid nog open staan.
8 oktober 2026

Van puberteitsremmers naar hormonen: waarom bijna iedereen doorgaat
In drie studies gaat 87 tot 100 procent van de jongeren op puberteitsremmers door naar hormonen. Wat die cijfers zeggen, en wat niet.
8 oktober 2026

Hormoonbehandeling: wat is omkeerbaar en wat blijft
Testosteron en oestrogeen hebben effecten die terugkomen als je stopt en effecten die blijven. Een overzicht per effect, met wat nog onzeker is.
8 oktober 2026