Nieuws over de transgenderzorg
Onafhankelijk · bronnen bij elk artikel
Stoppen met transitie: detransitie, spijt en de weg terug
Hoe vaak komt detransitie voor, waarom zijn de cijfers over spijt zo onzeker en wat kun je lichamelijk nog terugdraaien? Wat onderzoek wel en niet zegt.

Detransitie betekent dat iemand stopt met een transitie of die gedeeltelijk terugdraait. Het is het deel van de molen waar het minst over bekend is. Hoe vaak het voorkomt, weet niemand precies: de cijfers die je tegenkomt lopen uiteen van minder dan 1 procent tot tientallen procenten, en ze meten allemaal iets anders. In dit artikel lees je wat onderzoek wel en niet laat zien, waarom de getallen zo onzeker zijn, wat er lichamelijk terug te draaien valt en waar je terechtkunt als je twijfelt of wilt stoppen.
Wat is detransitie, en wat is het niet?
Over detransitie wordt vaak langs elkaar heen gepraat, omdat drie dingen door elkaar worden gebruikt. Ze overlappen, maar ze zijn niet hetzelfde.
- Stoppen: je beëindigt een behandeling, bijvoorbeeld hormonen. Dat kan om allerlei redenen: bijwerkingen, kosten, een veranderde wens, of omdat je bereikt hebt wat je wilde.
- Detransitie: je draait stappen van de transitie terug. Dat kan sociaal zijn (naam, voornaamwoorden, kleding), juridisch (geslachtsregistratie) of medisch (stoppen met hormonen, soms hersteloperaties).
- Spijt: een gevoel over een eerdere beslissing. Je kunt spijt hebben zonder iets terug te draaien, en je kunt detransitioneren zonder spijt te hebben van de weg die je hebt afgelegd.
Dat onderscheid is niet academisch. Een onderzoek dat alleen telt wie na een operatie met spijt terugkomt bij de kliniek, meet iets heel anders dan een onderzoek dat telt wie na vier jaar geen hormonen meer ophaalt bij de apotheek. Beide getallen worden in het publieke debat het 'detransitiecijfer' genoemd. Wie cijfers wil begrijpen, moet dus eerst vragen: wat is hier precies geteld, bij wie, en hoe lang na de behandeling?
Op deze site beschrijven we de transgenderzorg als een reeks stappen die elkaar opvolgen. Detransitie hoort bij het laatste deel daarvan. Een overzicht van alles rond stoppen, spijt en nazorg vind je op de pagina Uit de molen.
Hoe vaak komt detransitie voor? Wat onderzoek laat zien
Het meest aangehaalde Nederlandse cijfer komt uit de Amsterdamse cohortstudie van Wiepjes en collega's (2018). Zij keken naar 6.793 mensen die tussen 1972 en 2015 de genderpoli van het VUmc bezochten. Van de mensen bij wie de geslachtsklieren operatief waren verwijderd, werd bij 0,6 procent van de transvrouwen en 0,3 procent van de transmannen spijt vastgesteld. In totaal ging het om veertien personen. Als reden noteerden de onderzoekers bij zeven van hen 'echte spijt', bij vijf problemen met sociale acceptatie en bij twee een non-binair gevoel.
Dat is een laag getal, en het wordt vaak gepresenteerd als hét spijtcijfer. Maar het is een cijfer over één specifieke groep (mensen die een gonadectomie hebben ondergaan) en één specifieke uitkomst (spijt die bij de eigen kliniek bekend werd). Het zegt niets over mensen die na een periode met hormonen zijn gestopt zonder operatie.
Een ander type onderzoek kijkt naar wie doorgaat met hormonen. Van der Loos en collega's (2022) volgden 720 Nederlandse jongeren die met puberteitsremmers waren begonnen en daarna hormonen kregen. Bij de laatste meting gebruikte 98 procent nog steeds hormonen, vastgesteld via recepten. Roberts en collega's (2022) vonden in de Amerikaanse militaire gezondheidszorg een heel ander beeld: van 952 jongeren en jongvolwassenen die met hormonen begonnen, haalde na vier jaar 70,2 procent ze nog op. Bijna drie op de tien waren dus gestopt, in elk geval binnen dat zorgsysteem. Waarom ze stopten, kon de studie niet vaststellen.
Een Britse studie van Hall en collega's (2021) nam de dossiers door van 175 mensen die in één jaar waren uitgeschreven bij een genderkliniek voor volwassenen. Twaalf van hen, 6,9 procent, voldeden aan de definitie van detransitie die de onderzoekers hanteerden. Daarnaast was ruim een vijfde uit beeld geraakt zonder dat duidelijk was hoe het met hen ging.
Vier studies, vier getallen: 0,3 tot 0,6 procent, 2 procent, 6,9 procent, bijna 30 procent. Ze spreken elkaar niet per se tegen. Ze meten verschillende dingen, in verschillende groepen, met verschillende zorgsystemen en over verschillende periodes. Meer over de Nederlandse doorstroomcijfers lees je in Van puberteitsremmers naar hormonen: waarom bijna iedereen doorgaat.
Waarom spijt- en detransitiecijfers zo onzeker zijn
Er zijn minstens vijf redenen waarom geen van deze cijfers als het definitieve antwoord kan gelden.
1. De follow-up is vaak te kort. In de Amsterdamse cohortstudie zat er gemiddeld 130 maanden, bijna elf jaar, tussen de start van de hormoonbehandeling en het moment waarop spijt bekend werd. Wie mensen maar een paar jaar volgt, kan spijt die pas na tien jaar opkomt niet zien. De Engelse Cass Review (2024) wijst hier ook op: behandelaars in de genderzorg voor volwassenen vertelden de Review dat er vijf tot tien jaar verstrijkt voordat iemand detransitioneert, zodat de follow-up in studies te kort is om dat in beeld te krijgen (bron).
2. Veel mensen raken uit beeld. In het Amsterdamse cohort keerde ruim een derde van de behandelde mensen na verloop van tijd niet meer terug naar de kliniek. De onderzoekers weten niet hoe het met hen gaat. Als juist mensen met spijt wegblijven, valt het gemeten cijfer te laag uit. Het omgekeerde kan ook: wie tevreden is, heeft evenmin een reden om terug te komen. Het punt is dat je het niet weet.
3. Wie stopt, meldt dat lang niet altijd bij de behandelaar. Littman (2021) ondervroeg honderd mensen die waren gedetransitioneerd. Slechts 24 van hen hadden hun oorspronkelijke behandelaar daarover geïnformeerd. Een kliniek die spijt telt op basis van wie zich meldt, mist dus mogelijk het grootste deel.
4. De definities verschillen. Spijt na een operatie, stoppen met hormonen en terugkeren naar het geboortegeslacht zijn drie verschillende uitkomsten. Een laag spijtcijfer na operaties zegt weinig over hoeveel mensen eerder in het traject afhaken, en een hoog stopcijfer zegt weinig over spijt.
5. De groep van nu is een andere dan de groep van toen. In de Amsterdamse cohortstudie waren de veertien mensen met spijt 25 tot 54 jaar oud toen zij met hormonen begonnen. Volgens de Engelse Cass Review is de groep die zich nu meldt een andere dan de groep waarvoor de zorg is ontwikkeld, met een groter aandeel jongeren dat bij de geboorte als meisje is geregistreerd en zich in de adolescentie meldt (bron). Of oude cijfers voor hen gelden, is een open vraag. Omdat spijt gemiddeld pas na vele jaren zichtbaar wordt, is het antwoord er voorlopig niet.
Hoe moeilijk het is om dit recht te zetten, bleek in Engeland. De Cass Review wilde de gegevens van ongeveer 9.000 jongeren die bij de genderkliniek voor jongeren van Tavistock (GIDS) waren geweest koppelen aan hun latere zorggegevens, ook die van de genderklinieken voor volwassenen. Dat onderzoek kon tijdens de looptijd van de review niet worden uitgevoerd, omdat de meeste genderklinieken voor volwassenen niet meewerkten (bron). Ook in Nederland is de onzekerheid officieel erkend. De Gezondheidsraad schreef in zijn advies over transgenderzorg voor jongeren van juni 2026 dat op basis van het beschikbare onderzoek geen definitieve conclusies kunnen worden getrokken over het aantal gevallen van spijt, vanwege de veelal korte follow-upduur en de substantiële uitval in studies (bron).
De eerlijke samenvatting is dus: spijt die bij klinieken bekend wordt, is zeldzaam. Hoeveel spijt en detransitie er daarbuiten bestaat, is onbekend. Wie zegt dat het 'minder dan 1 procent' is, zegt meer dan de data kunnen dragen. Wie zegt dat het 'massaal' gebeurt, ook.
Waarom mensen stoppen of terugkeren
Over de redenen weten we vooral iets uit enquêtes onder mensen die zichzelf als detransitioner aanmelden. Dat zijn geen representatieve steekproeven: de deelnemers zijn online geworven, vaak via lotgenotengroepen. Ze laten wel zien welke ervaringen bestaan, niet hoe vaak ze voorkomen.
Vandenbussche (2021) ondervroeg 237 detransitioners, voor 92 procent geboren als meisje, ongeveer de helft uit de Verenigde Staten en een derde uit Europa. In de studie van Littman (2021) was ongeveer twee derde van de honderd deelnemers geboren als meisje. Uit deze en vergelijkbare onderzoeken komt een gemengd beeld naar voren:
- het inzicht dat de genderdysforie samenhing met iets anders, zoals trauma, psychische problemen of moeite met de eigen seksuele geaardheid;
- een veranderd gevoel over de eigen identiteit;
- zorgen over de gezondheid of lichamelijke klachten door de behandeling;
- de ervaring dat de transitie de dysforie of de psychische klachten niet verminderde;
- druk van buitenaf: discriminatie, afwijzing door familie of partner, problemen op het werk.
Stoppen betekent dus niet altijd spijt. De Gezondheidsraad schrijft dat er mensen zijn die stoppen zonder gevoelens van spijt, en mensen die spijt ervaren maar niet stoppen (bron). In de enquête van Littman vond 55 procent dat de beoordeling door een arts of psycholoog vóór de transitie onvoldoende was geweest (bron). Dat raakt aan de vraag hoe de diagnostische fase is ingericht. Daarover lees je meer op de pagina Diagnostiek.
De weg terug: wat kan lichamelijk wel en niet?
Hoe ver je terug kunt, hangt af van hoe ver je bent gegaan. Elke stap in de molen maakt de weg terug langer. In grote lijnen:
- Sociale en juridische stappen zijn in principe terug te draaien. Dat vraagt vooral moed en administratie: opnieuw uitleg geven aan je omgeving, documenten opnieuw laten aanpassen.
- Stoppen met hormonen draait een deel van de effecten terug, zoals de veranderde vetverdeling. Andere effecten blijven. De Gezondheidsraad noemt een door testosteron verlaagde stem en borstgroei door oestrogeen onomkeerbaar (bron). De internationale richtlijn van WPATH noemt daarnaast baardgroei en kaalheid volgens mannelijk patroon blijvend (bron).
- Operaties zijn niet ongedaan te maken. Na een borstverwijdering is alleen een reconstructie mogelijk. Na het verwijderen van eierstokken of testikels maakt je lichaam zelf geen geslachtshormonen meer aan en ben je blijvend onvruchtbaar; daarna zijn blijvend hormonen van buitenaf nodig (bron).
Dat laatste heeft een praktische consequentie die vaak wordt vergeten: wie na een gonadectomie detransitioneert, blijft levenslang afhankelijk van hormonen. Alleen zijn het dan de hormonen van het geboortegeslacht, die het lichaam niet meer zelf maakt. Stop daarom nooit op eigen houtje, maar overleg met een arts. Per effect uitgewerkt vind je dit in Hormoonbehandeling: wat is omkeerbaar en wat blijft, en wat het voor een kinderwens betekent in Vruchtbaarheid en transitie.
Naast het lichamelijke is er de emotionele kant. In de enquête van Vandenbussche beschreven deelnemers schaamte, isolement en het verlies van steun uit de lhbt-gemeenschap en van vrienden; anderen benadrukten juist de steun van familie, partner en vrienden (bron). Meer over blijvende lichamelijke gevolgen staat op transitieschade.nl.
Welke zorg is er voor wie wil stoppen?
Hier wringt het. Vandenbussche vond dat de meeste detransitioners behoefte hadden aan hulp bij psychische problemen (65 procent), aan alternatieven voor medische transitie (65 procent) en aan hulp bij het omgaan met spijt (60 procent). Bijna de helft (49 procent) had behoefte aan medische informatie over het stoppen of aanpassen van hormonen. Tegelijk zei 51 procent zich tijdens de detransitie onvoldoende gesteund te voelen, en in de open antwoorden kwam de moeite om een passende therapeut te vinden als thema terug. De meest genoemde behoefte was contact met lotgenoten: 87 procent wilde ervaringen van anderen horen (bron).
In Engeland heeft de Cass Review aanbevolen dat de gezondheidszorg voorziet in zorg voor mensen die willen detransitioneren, en daarbij erkend dat zij misschien niet terug willen naar de kliniek die hen eerder behandelde. NHS England werkt aan een zorgpad voor volwassenen die willen detransitioneren en hield daarvoor van 30 oktober tot 28 december 2025 een raadpleging onder zorgverleners (bron). Volgens de Cass Review noemen de Zweedse richtlijn en die van WPATH de noodzaak van steun bij stoppen of detransitie wel, maar werken ze niet uit hoe die zorg eruit moet zien.
In Nederland is er, voor zover wij konden nagaan, geen apart landelijk zorgpad voor detransitie. In de Kwaliteitsstandaard Transgenderzorg Somatisch uit 2018 hebben wij het onderwerp niet als aparte zorgvraag teruggevonden. In de praktijk kom je daarom op de bestaande routes uit:
- je huisarts, als eerste aanspreekpunt en voor een verwijzing;
- de endocrinoloog of het gendercentrum dat je hormonen voorschrijft, voor een verantwoord afbouw- of omschakelschema;
- een psycholoog of de ggz, voor begeleiding bij twijfel, spijt of de klachten die er al waren;
- lotgenotencontact, omdat herkenning voor veel mensen het zwaarst weegt.
Je bent niet verplicht om terug te gaan naar het team dat je heeft behandeld als dat een drempel is. Wel is het voor de zorg als geheel waardevol als behandelaars weten dat je bent gestopt. Als, zoals in de enquête van Littman, de meeste detransitioners dat niet melden, blijven de cijfers waar ouders en jongeren op vertrouwen onvolledig.
Wat je met deze kennis kunt doen
Sta je aan het begin van het traject? Vraag je behandelaar niet alleen naar het spijtcijfer, maar ook waar dat cijfer op is gebaseerd: welke groep, welke behandeling, hoe lang gevolgd en hoeveel mensen uit beeld zijn geraakt. Vraag ook wat er gebeurt als je halverwege wilt stoppen, en wie je dan begeleidt. Een goed antwoord op die vraag hoort bij geïnformeerde toestemming.
Twijfel je midden in het traject? Twijfel is geen falen en geen bewijs dat je 'niet echt trans' bent. Het is informatie. Maak het bespreekbaar voordat je de volgende stap zet, zeker als die stap een operatie is. Uitstel is omkeerbaar, een operatie niet.
Ben je ouder? Laat je kind weten dat stilstaan of terugkomen op een besluit altijd mag, zonder gezichtsverlies. Hoe kleiner je de drempel daarvoor maakt, hoe vrijer de keuze blijft.
Wil je stoppen? Doe het met medische begeleiding, zoek lotgenoten op en geef jezelf tijd. En onthoud bij alles wat je over dit onderwerp leest: het ontbreken van bewijs voor veel spijt is niet hetzelfde als bewijs dat spijt zelden voorkomt. Meer achtergrond vind je in het overzicht van alle artikelen en in Nazorg na transitie: levenslange hormonen, controles en wie je volgt.
Bronnen
- Wiepjes, C.M. et al. (2018). The Amsterdam Cohort of Gender Dysphoria Study (1972-2015): Trends in Prevalence, Treatment, and Regrets. The Journal of Sexual Medicine, 15(4).
- Littman, L. (2021). Individuals Treated for Gender Dysphoria with Medical and/or Surgical Transition Who Subsequently Detransitioned: A Survey of 100 Detransitioners. Archives of Sexual Behavior, 50.
- Vandenbussche, E. (2021). Detransition-Related Needs and Support: A Cross-Sectional Online Survey. Journal of Homosexuality.
- Roberts, C.M. et al. (2022). Continuation of Gender-affirming Hormones Among Transgender Adolescents and Adults. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 107(9).
- Van der Loos, M.A.T.C. et al. (2022). Continuation of gender-affirming hormones in transgender people starting puberty suppression in adolescence: a cohort study in the Netherlands. The Lancet Child & Adolescent Health, 6(12).
- Hall, R., Mitchell, L. en Sachdeva, J. (2021). Access to care and frequency of detransition among a cohort discharged by a UK national adult gender identity clinic: retrospective case-note review. BJPsych Open, 7(6).
- Cass, H. (2024). Independent Review of Gender Identity Services for Children and Young People: Final Report. NHS England.
- Gezondheidsraad (2026). Advies Transgenderzorg voor jongeren, met achtergronddocument Stoppen, spijt en detransitie. Den Haag: Gezondheidsraad.
- Coleman, E. et al. (2022). Standards of Care for the Health of Transgender and Gender Diverse People, Version 8. International Journal of Transgender Health, 23(sup1).
- NHS England (2025). Call for evidence: a clinical pathway for adults who have previously undergone a gender transition and who wish to detransition.
Redactie Gendermolen.nl
Onafhankelijke redactie die het traject van de transgenderzorg stap voor stap uitlegt, met controleerbare bronnen. Informatief, geen medisch advies. Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026.
Veelgestelde vragen
Korte antwoorden op de vragen die het vaakst terugkomen.
Meer over Uit de molen

Waarom spijtcijfers zo laag lijken: follow-upduur, uitval en wat we niet weten
Spijtcijfers in de transgenderzorg ogen geruststellend laag, maar korte follow-up, uitval en een nauwe definitie van spijt vertekenen dat beeld.
26 oktober 2026

Nazorg na transitie: levenslange hormonen, controles en wie je volgt
Hormonen gebruik je in principe levenslang, en daar horen vaste controles bij. Wat wordt er gemeten, wie volgt je na de overdracht en waar moet je zelf op letten?
8 oktober 2026